Varant Nedir?
Yatırımcısına bir dayanak varlığı (Örneğin bir hisse senedi, altın, gümüş, petrol veya endeks) belirli bir vadede belirli bir fiyattan alma (Alım varantı) veya satma hakkı (Satım varantı) veren finansal yatırım aracıdır. Dayanak varlığın performansına kaldıraçlı veya risk kontrollü olarak yatırım yapabilme imkânı sağlar. Yatırımcılar varantları sadece yükselen değil düşen piyasa beklentisine göre de yatırım amaçlı kullanabilir. Dayanak varlığın yükselmesini bekleyen yatırımcılar alım varantına, düşmesini bekleyen yatırımcılar ise satım varantına yatırım yapar. Varantlar yatırımcıya bir hak verirken yükümlülük getirmez. Bu nedenle kar potansiyeli teoride sınırsızken, zarar potansiyeli yapılan yatırımla sınırlıdır. Varantlar, menkul kıymet halindeki opsiyonlardır. Sermaye Piyasası Kurulu ve Borsa İstanbul’un düzenlediği varantlar hisse senetlerine benzer şekilde işlem görür. Borsa İstanbul'da işlem saatlerinde vade sonuna kadar beklemeden güncel fiyatlardan alınıp satılabilirler.
Varantlar, sahip oldukları işleyişe göre alım (call) varantı ve satım (put) varantı olmak üzere iki ana türe ayrılır. Alım varantı, yatırımcıya dayanak varlığı belirli bir fiyattan satın alma hakkı tanırken; satım varantı, yatırımcıya dayanak varlığı belirli bir fiyattan satma hakkı verir. Alım varantları, dayanak varlığın fiyatının artacağı beklentisiyle; satım varantları ise dayanak varlığın fiyatının düşeceği öngörüsüyle yatırım amacıyla kullanılır. Her iki türde de yatırımcı, yalnızca bu hakkı kullanma seçeneğine sahiptir; herhangi bir yükümlülük altına girmez. Böylece varantlar, piyasa koşullarına göre hem yükseliş hem düşüş yönlü stratejiler geliştirmek isteyen yatırımcılara esnek bir yatırım imkânı sunar. Alım ve Satım Varantlarını incelemek için Varant Pusulası sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Alım Varantının Vade Sonundaki Kar-Zarar Profili

Satım Varantının Vade Sonundaki Kar-Zarar Profili

Varantların işlem esasları, Sermaye Piyasası Kurulu ve Borsa İstanbul tarafından düzenlenmektedir. Varantlar Borsa İstanbul’da Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı’nda (YÜFP) sürekli işlem yöntemiyle ve piyasa yapıcılık faaliyeti ile desteklenerek işlem görürler. Varant işlemleri 10:02 - 18:00 saatleri arasında gerçekleştirilir.
İnfo Yatırım’ın ihraç etmiş olduğu varantlarda piyasa yapıcılık görevini de İnfo Yatırım gerçekleştirmektedir. İnfo Yatırım ihraç ettiği varantlarda likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasına katkıda bulunmak amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu’nun onayıyla piyasa yapıcılık görevini üstlenir.
İnfo Yatırım’ın Borsa İstanbul’a istisnai durumlar haricinde her varantta ilettiği alış-satış fiyatı ile bu fiyat seviyesinden ne kadar alacağını/satacağını gösteren miktar bilgisini içeren çift yönlü emir çeşididir.
Verilen alış-satış emirleri fiyat ve zaman önceliği kurallarına göre sisteme kabul edilir ve karşı taraftaki uygun fiyatlı alış-satış emirleri ile eşleşerek işleme dönüşür. Gerçekleşen işlemlerde piyasa yapıcının zaman veya fiyat önceliği yoktur. Yatırımcılar bu öncelik çerçevesinde kendi aralarında da işlem gerçekleştirebilir. Varant ve sertifikalarda 17 Kasım 2025’te devreye alınan hareketli fiyat değişme sınırları kapsamındaki marj ve sapma eşikleri revize edilmiştir. Uygulama 5 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Detaylar İçin İlgili Borsa İstanbul Duyurusuna Ulaşmak İçin: https://www.borsaistanbul.com/files/duyuru-42646-TR.pdf
Varantlara açılış ve kapanış seanslarında emir veya kotasyon girilemez.
Varantlarda seans içinde emir iptali serbesttir.
Risk bildirim formunu imzalayan yatırımcılar herhangi bir aracı kurum veya banka yatırım hesabı üzerinden teminat yatırmadan varantları alıp satabilir. Varant ve sertifikalar kredili işleme açık değildir.
Kazandıran Varantları incelemek için https://www.borsaistanbul.com/files/duyuru-42646-TR.pdf sayfamızı ziyaret edin.
Varantların fiyatı, birden fazla değişkene bağlı olarak anlık şekilde değişebilir. Bu değişkenlerin her biri alım (call) ve satım (put) varantları üzerinde farklı etkiler yaratır. Varant fiyatlarını etkileyen temel unsurları ve bu etkilerin yönünü özetledik.
| Değişken | Değişim | Alım Varantına Etkisi |
Satım Varantına Etkisi |
|---|---|---|---|
| Dayanak Varlık Fiyatı | ↑ | ↑ | ↓ |
| Vade Tarihi | ↓ | ↓ | ↓ |
| Oynaklık | ↑ | ↑ | ↑ |
| Faiz Oranı | ↑ | ↑ | ↓ |
| Temettü Beklentisi | ↑ | ↓ | ↑ |
• Alım varantları: Diğer tüm koşullar sabitken dayanak varlık fiyatı yükseldikçe alım varantının değeri artarken, dayanak varlık fiyatı düştükçe alım varantının değeri azalır..
• Satım varantları: Diğer tüm koşullar sabitken dayanak varlık fiyatı yükseldikçe satım varantının değeri azalırken, dayanak varlığın fiyatı düştükçe satım varantının değeri artar.
• Vade yaklaştıkça, zaman değeri kaybı artarak çoğalır ve varantların zaman değeri azalır. Vadesine 15 günden daha az gün kalan tüm varantlar “Yüksek Riskli” risk grubu içerisinde değerlendirilir.
• Zaman değeri kaybı hem alım hem satım varantları için negatiftir.
• Piyasalardaki oynaklığın artması, varantların değerini yükseltir.
• Hem alım hem de satım varantları oynaklıktaki artıştan pozitif etkilenir.
Faiz oranlarının yükselmesi:
• Alım varantlarını pozitif,
• Satım varantlarını negatif etkileri
Dayanak varlığa ilişkin temettü beklentisi:
• Alım varantlarının değerini düşürür,
• Satım varantlarının değerini artırır.
Varant dayanak varlıkları BIST30 içerisinde yer alan yurt içi hisse senetleri, altın, gümüş, petrol, vb. emtialar, yurt dışı hisse senetleri ve endeksler olabilir. Alım varantlarının dayanak varlıkla aynı, satım varantlarının ise ters yönde hareket etmesi beklenir. Diğer tüm değişkenler sabit varsayımıyla gün içerisinde dayanak varlıktaki harekete bağlı olarak varantın fiyat hareketi iki parametre ile açıklanabilir:
Dayanak varlık 1 TL değiştiğinde, varantın kaç TL değişeceğini gösterir. Dönüşüm oranı da dikkate alınmalıdır. Çarpanı 0,50 olan 0,20 TL’lik bir AKBNK alım varantının deltası 0,30 olsun. AKBNK hisse senedi 1 TL değer kazandığında bu varantın 0,15 TL (1.00 x 0,50 x 0,30) değer kazanması ve varant fiyatının 0.35 TL olması beklenir. AKBNK hisse senedinin 1 TL değer kaybetmesi durumunda ise varant 0,15 TL değer kaybedecektir.
Dayanak varlıktaki %1’lik değişimin varantın % kaç değişeceğini gösteren parametredir. Etkin kaldıracı 10 olan bir varantın dayanak varlığı %5 değiştiğinde bu varantın %50 değer değiştirmesi beklenir.
Varantlarda vade sonu ne demektir? Varantların vade sonu vardır. Vade sonunda değerde biten varant karşılığı nakit tutar yatırımcıların aracı kurum veya banka hesaplarına yatırılır. Varantın vade sonu değerinin olmaması durumunda yatırımcıların hesaplarındaki varantlar silinir ve yapılan tüm yatırım kaybedilmiş olur. Varantlar yatırımcısını herhangi bir borç veya yükümlülük altına sokmaz. Maksimum kayıp yatırılan tutar ile sınırlıyken maksimum kazanç ise sınırsızdır.
Varantlarda vade sonu hesaplaması aşağıdaki gibi olur:
Alım varantlarında dayanak varlık uzlaşı fiyatı, kullanım fiyatının üstünde olması durumunda varant değerde itfa etmiş olur. Aradaki pozitif farkın çarpan ile düzeltilmesi ile bulunan tutar varantın lot başına vade sonu fiyatıdır. Dayanak varlık uzlaşı fiyatının kullanım fiyatına eşit veya altında kalması durumunda varant değersiz itfa eder.
Örneğin dayanak varlığı yurt içi hisse senedi olan bir varantın kullanım fiyatı 10 TL, çarpanı 0,5 olan bir alım (call) varantının dayanak varlık uzlaşı fiyatı 11 TL olsun. Bu durumda varantın vade sonu fiyatı şu şekilde hesaplanır:
Vade Sonu Değeri: (11 TL – 10 TL) x 0,5 = 0,50 TL
*Dayanak Varlık Dolar Bazında İşlem Gören Ons Altın, Ons Gümüş veya Brent Petrol varantlarında ise ilave olarak hesaplamada TCMB USD/TRY gösterge niteliğindeki alış kuru ile son olarak çarpılarak nihai fiyat bulunur.
Satım varantlarında ise tam tersi olarak dayanak varlık uzlaşı fiyatı kullanım fiyatının altında olması durumunda varant değerde itfa etmiş olur. Aradaki pozitif farkın çarpan ile düzeltilmesi ile bulunan tutar varantın lot başına vade sonu fiyatıdır. Dayanak varlık uzlaşı fiyatının kullanım fiyatına eşit veya üstünde kalması durumunda varant değersiz itfa eder.
Örneğin dayanak varlığı yurt içi hisse senedi olan bir varantın kullanım fiyatı 10 TL, çarpanı 0,5 olan bir satım (put) varantının dayanak varlık uzlaşı fiyatı 9 TL olsun. Bu durumda varantın vade sonu fiyatı şu şekilde hesaplanır: Vade Sonu Değeri: (10 TL – 9 TL) x 0,5 = 0,50 TL
*Dayanak Varlık Dolar Bazında İşlem Gören Ons Altın, Ons Gümüş veya Brent Petrol varantlarında ise ilave olarak hesaplamada TCMB USD/TRY gösterge niteliğindeki alış kuru ile son olarak çarpılarak nihai fiyat bulunur.
Varant neye göre seçilir? Varant seçimi yapılırken, yatırımcının dayanak varlık tercihi, piyasa yönü beklentisi ve risk profili en önemli belirleyici unsurlardır. Öncelikle, varantlar farklı dayanak varlıklar üzerine yapılandırılır. Bu dayanak varlıklar; yurt içi ve yurt dışı hisse senetleri, endeksler, döviz veya emtialar olabilir. Yatırımcı hangi piyasada işlem yapmak istiyorsa, o piyasaya uygun dayanak varlığa sahip varantı seçmelidir. Örneğin, belirli bir hisse senedinin fiyat hareketlerinden yararlanmak isteyen yatırımcı hisse senedi dayanaklı varantları, genel piyasa yönüne yönelik pozisyon almak isteyen yatırımcı ise endeks dayanaklı varantları tercih edebilir.
İkinci olarak, yatırımcının piyasa beklentisi yönü, yani dayanak varlığın yükseleceği mi yoksa düşeceği mi beklentisi, hangi tür varantın seçileceğini belirler. Eğer dayanak varlığın fiyatının yükseleceği öngörülüyorsa Alım (Call) Varantı, eğer fiyatın düşeceği tahmin ediliyorsa Satım (Put) Varantı tercih edilmelidir. Böylelikle yatırımcı, piyasa yönü fark etmeksizin hem yükseliş hem de düşüş beklentisini varant aracılığıyla değerlendirebilir. Varant uzmanlarından ücretsiz destek almak için 0212 700 37 37 numaralı destek hattını arayabilirsiniz.
Yatırımcılar kendi risk profillerine uygun varant grubunu seçmelidir.
Varantlar risk düzeylerine göre dört ana kategoriye ayrılır:
Vadesi 15 gün veya daha fazla olan, delta değeri ise 0.30 ve 0.60 arasında olan varantları ifade eder. Daha makul düzeyde risk üstlenmek isteyen yatırımcılar için uygundur. Bu grup varantlar, daha dengeli teta, delta ve etkin kaldıraca sahiptir. Diğer risk gruplarına kıyasla orta veya kısa vadeli stratejilere hitap eden makul varantlardır. Vade süresi içerisinde haftalık veya aylık kar realize etme/zarar durdurma gibi hedefler belirlenebilir, çeşitli stratejiler geliştirilebilir.
Vadesi 15 gün veya daha fazla olan, delta değeri ise 0.10 ve 0.30 arasında olan varantları ifade eder. Beklentinizin kısa sürede gerçekleşeceğini düşünüyorsanız, bu varantlar tercih edilebilir. Kaldıraç oranı yüksek olduğundan kısa vadeli, oynak piyasa koşullarına uygun olabilir.
Vadesi 15 gün veya daha fazla olan, delta değeri ise 0.60 ve üzeri olan varantları ifade eder. Riski diğer gruplara göre daha minimize etmek isteyen yatırımcıların tercih ettiği gruptur. Oynaklığın düşük olduğu veya diğer risk gruplarına göre daha uzun vadeli beklentilerin ön planda olduğu durumlarda değerlendirilebilir.
Yatırımcılar, bu dört kategoriden birini seçerken hem delta, hem de vade süresini dikkate almalıdır.
Varantın delta değeri %10’un altındaysa varantın dayanak varlığa olan hassasiyeti oldukça zayıftır, diğer risk gruplarında ise fiyat değişimlerine daha güçlü tepkiler verir. Ayrıca, vadesine 15 günden az kalan varantlarda vadeye kalan gün sayısı azaldığında zaman değeri kaybı artarak çoğalacağı için genel olarak yüksek risk seviyesine yükselir; dolayısıyla yatırımcıların vade dinamiklerini dikkatle analiz etmeleri önemlidir.
Delta değeri 0.10 dan daha az olan veya vade süresi 15 günden daha az kalan varantları temsil eder. Yani piyasa koşullarında daha değersiz veya yüksek risk içeren varantları ifade eder. Vade süresi içinde çok yüksek oynaklık ve belirgin bir piyasa yönünde çok sert hareket bekliyorsanız bu varant grubu değerlendirilebilir. Ancak adından da anlaşılacağı üzere bu grup yüksek risk taşır; bu nedenle yatırım yapılırken temkinli olunması gerekir.
Piyasa beklentinize, yatırım tarzınıza ve risk profilinize en uygun varantları saniyeler içerisinde bulabilmek için Varant Pusulası sayfamızı hemen ziyaret edin!